Taiji Tao & Qigong

Rond deze tijd vorig jaar hadden we het genoegen kennis te mogen maken met Veronique Rillmann en Michel Naafs van de opleiding Taiji Tao. Samen hebben zij een jaaropleiding Taiji en Qigong opgezet in de traditie van Jan Kraak.  Veronique is trotse eigenaar van het Chinese gezondheidscentrum The Yellow Maple waar zij naast acupunctuur ook gespecialiseerd is in allerlei andere takken zoals voeding en kruiden, massages en dus ook bewegingsleer. Michel komt dan weer uit de hoek van psychologie waarbij hij werkt als coach en trainer.  Twee super aardige mensen met een diepe passie voor hun vak die ons een kijkje konden geven in de stoming van Taiji Tao.  Veel leesplezier

INTERVIEW Taiji Tao

Mijn naam is Veronique Rillmann.  Ik ben 56 jaar en sinds de jaren 90 bezig met TCM.  Oorspronkelijk kom ik uit het Sociaal Cultureel en Reïntegratiewerk.  Het begon allemaal met de hobby van bonsai en van daaruit Taiji, Fengshui, Tuina, Chinese voedingsleer en dan maar gelijk door naar ook acupunctuur en kruiden.  In 1998 begon ik met lesgeven Qigong en Taiji en draai nu 10 groepen waarbij er enkele specifiek voor mensen met chronische klachten.  Daarnaast heb ik dan mijn praktijk  The Yellow Maple.

Mijn naam is Michel Naafs en ben 46 jaar.  In het dagelijks leven ben ik coach-psycholoog.  Ik help mensen om uit stressvolle situaties te komen, dan wel vanuit een privé setting als vanuit werk-situaties.  Zes jaar geleden ben ik in aanraking gekomen met Taiji Tao en Qigong.  Ik ben ongeveer anderhalf jaar bij Jaap Luyten op les geweest en heb daarna bij hem een jaaropleiding gevolgd. Vanuit mijn eigen ervaring met burn-out en mijn ondernemersgeest heb ik op een gegeven moment de stap gewaagd en ben parttime voor mezelf begonnen.

Jullie geven samen een jaaropleiding – hoe ziet zo’n opleiding er uit?

Het is een opleiding van twaalf maanden waarbij in de eerste twee lessen een degelijke theoretische basis wordt gelegd waarop de volgende lessen in het teken staan van de 5 elementen.   Tussentijds is er een tentamen die vooral gericht is op het geven van inzicht in hoe ver iemand staat in zijn / haar ontwikkeling.  Er is daarnaast ook les in de praktijk,  didactiek, meditatie en een examendag voor theorie en praktijk.  Twaalf lesdagen in totaal –  één zaterdag per maand, ingedeeld in de ochtend is het met name theorie en de middag praktijk.  Wanneer men het tentamen en examen aflegt ontvangt men een diploma en de mogelijkheid om in de landelijke registratie van Tai Chi Tao docenten te worden opgenomen.  Zonder examen/tentamen krijgt men een bewijs van deelname.  Daarnaast hebben we alles digitaal zo mooi georganiseerd, dat alle deelnemers zowel de theorie als de praktijk online kunnen volgen én downloaden. Op elk moment kunnen ze bv. met hun eigen smartphone de theorie nog eens doorlezen of een vorm oefenen.

Wat voor soort theorie krijgt men in de opleiding?

Een stukje achtergrond over het land en de geschiedenis van China maar uiteraard ook de begrippen WuWei; Yin en Yang; Qi; de vijf elementen en al de resonanties die zich hiermee verbinden.  Die theorie proberen we uiteraard terug te koppelen naar de fysieke oefeningen.  Wat is bv. een yin- beweging of een yang-beweging? Als je een grote beweging omhoog maakt, bij welk element kun je dat plaatsen?  Wat zijn wateroefeningen?  Enz…  De kern van de opleiding draait dus om de vijf elementen.  Die koppelen we niet alleen aan de oefeningen maar ook aan de potentiële docenten.  De elementen zeggen nl. ook iets over jou als docent.  Daarbij doet men een test om te bepalen of je een yin of yang type bent en welk element bij jou het meest op de voorgrond zit.  Dat geeft veel houvast hoe jij als docent dingen bij jezelf kan veranderen, hoe je kunt transformeren.  Een stukje psychologische ontwikkeling dus.  Op die manier kun je vanuit een hele nieuwe invalshoek naar bepaalde zaken gaan kijken.  Zelfontwikkeling is een belangrijk stuk.

Kun je me wat meer vertellen over de Taiji Tao?

In de opleiding onderwijzen we meerdere vormen.  Taiji Tao vormt de kern maar zo komen ook de Shibashi en de BaDuanJin (8 brocades) aan bod.  Daarnaast heb je dan vijf elementen – vormen.  Die komen specifiek uit de Taiji Tao.  Kenmerkend voor deze stroming is dat we veel door elkaar gaan hutselen.  Het creatieve proces van combineren en aanpassen is een belangrijk aspect.  Daarbij is het uiteraard wel belangrijk dat de basis principes aan de grondslag liggen van alles wat je doet.  Zo heb je ChengFu basisprincipes, het zinken, bewegen vanuit het midden, snel of langzaam, de krachtopbouw van onder naar boven en de manifestatie in de handen.  Het uitvoeren van de oefeningen met aandacht en waarnemingsvermogen.  Al die principes komen telkens opnieuw naar voren in eender welke vorm die je doet.  We leren dus eerst de principes en dan pas de vormen.  Hoewel we dit niet dogmatisch willen gaan doen.  Er moet steeds ruimte blijven voor de mogelijkheden van het individu.  Het is belangrijk dat men op de hoogte is zodat men het ook kan overbrengen.  Die toegankelijkheid is een belangrijk aspect van Taiji Tao.  Het is geen strijd of competitie, het gaat erom dat iedereen aan zijn / haar gezondheid kan werken op hun eigen niveau en met de eigen mogelijkheden in rekening gebracht.

Als ik het goed begrijp is Taiji Tao dus niet zozeer een bepaalde vorm maar eerder een set van vormen met een specifieke benadering?

Er zijn een aantal vaste vormen in onze opleiding waarbij in bijna elke vorm de vijf elementen zit verweven.  Dat is te danken aan de grondlegger Jan Kraak.  Daarbij hoort het idee dat je je vrij mag voelen om de vorm aan te passen zolang de essentie ervan behouden blijft.  Zo ontstaan hele mooie vormen.  Het creatieve proces, dat is belangrijk.  Zo kan een vorm zich kenmerken door het terugkeren van een groeiend einde, de beweging van het hout.  Of de spreiding van het vuur, de samentrekkende beweging van het metaal, het voedende van de aarde;  het zijn bijna gedichten in de vorm van beweging.  Daarbij komen ook veel visualisaties aan bod.  Als je het verhaal vertelt dan kun je dat ook makkelijker onthouden.  Dat maakt het hele proces dynamisch.  Zo hebben we bv. ook een Taiji/Qigong – zonnegroet ontwikkeld.  De bewegingen richten zich naar de zon en we gebruiken ook veel verwarmende elementen van het vuur, de warmte van de zon.   Dat soort zaken mag je allemaal bedenken, het is op een speelse manier omgaan met je eigen creativiteit en de materie.  Als je de essentie weet te waarborgen en de basisprincipes weet te respecteren dan kan iedereen zo’n vorm gaan ontwikkelen.

Echt aan de slag gaan dus met de principes.  Toegankelijkheid, laagdrempelig.  Hebben jullie een bepaalde doelgroep voor ogen?

Nee, in onze opleiding niet.  Privé gezien zit Veronique meer op de preventieve en curatieve gezondheidskant en heeft ze ook een iets ouder publiek.  Ikzelf (Michel) zit meer op de beleving en meditatieve kant.  Zo zou je het kunnen scheiden.  In de opleiding is er echter geen scheiding.  Ieder kan ermee zijn / haar eigen weg begaan.  Elke Taiji Tao leraar ontvangt zijn eigen mensen, het stuk uitvoering is toch erg persoonsgebonden en daar is voor elk wat wils.  Elke leraar heeft ook zijn eigen ontwikkeling en bagage.  Je ziet vaak dat mensen toch gaan samenvlechten wat ze hier leren met wat ze al kennen of met zaken die ze dan achteraf nog leren.

Je hebt verschillende soorten qigong.  Voor vechtsport, gezondheid of spirituele ontwikkeling.  Welke rol speelt Taiji Tao in zijn beoefening?

Uiteindelijk gaat het om de San Bao principes: Jing, qi en shen.  Soms ligt de nadruk meer op Jing, dan weer op Qi en een andere keer op het Shen aspect.  Die aspecten kun je ook verbinden met elkaar.  Die koppel je dan weer met de vijf elementen – die daar altijd in verweven zitten – en zo ga je verder naar meridiaan niveau.  Het hangt ervan af waar je nadruk op komt te liggen, uiteindelijk pak je alles aan.

Jullie geven ook meditaties in de opleiding.  Kun je daar wat meer over vertellen?

In de opleiding geven we een inkijk in de verschillende stijlen die er zijn.  Daarbij proberen we vooral niet sturend te zijn in de keuze van richting die een cursist op wil.  Mensen moeten het vooral gaan ervaren.  Wij zijn er om hen de dingen aan te reiken.  Sommige meditaties komen uit de yoga-traditie, anderen uit de Qigong of uit zen-meditatie.  Cursisten moeten zich achteraf vooral uitgenodigd voelen om verder te gaan in een bepaalde zelfgekozen richting en daar dan de diepgang in gaan vinden.   Zo hadden we vorig jaar bv. een cursist die veel weerstand had tegenover meditatie.  Toen ik (Michel) hem enige tijd na de opleiding terug tegen kwam bleek hij elke dag te mediteren en daar heel veel baat bij te ondervinden.  Dat is precies wat je wil natuurlijk.  Dat het echt waarde toevoegt aan het leven van mensen.

De opleiding bestaat dus uit theorie, praktijk, didactiek en meditatie.  Zijn er veel cursisten die zelf al les geven?

De meeste cursisten geven geen les bij de start van de opleiding maar velen doen dat achteraf wel.  Ons voornaamste doel is niet persé docenten op te leiden maar met name verdieping aanbieden in hun zelfontwikkeling.  Van de 12 cursisten die vorig jaar deelnamen geeft nu bv. de helft les.  Er zijn ook twee mensen gestopt omdat ze dan toch merken dat dit niet hun weg is en dat mag natuurlijk ook.  Het gaat om de ontdekkings-tocht.

Hoe ziet de opleiding er praktisch gezien uit?

Zoals ik eerder zei gaat het om 12 lessen verspreid over 12 maanden.  De totale kosten van de opleiding zijn 1548 euro.  Dat bedrag kan overigens ook maandelijks betaald worden. Bij een betaling in één keer is er korting.  Ook daar weer proberen we de toegankelijkheid voor de mensen te waarborgen.  Op onze website www.taijitao.nl kunnen cursisten dan weer alle lessen digitaal en in videomateriaal opnieuw doornemen en downloaden via een studieportaal.  We hebben een facebook groep opgericht (Taiji & Qigong Nederland) die open is voor iedereen en waar we informatie delen en waar anderen ook hun info, workshops, opleidingen etc. kunnen plaatsten.  Daarnaast bieden we EHBO cursussen specifiek voor Taiji / Qigong / Yoga of verwante beweegactiviteiten aan.  Verder worden er jaarlijks docentendagen georganiseerd door o.a. Ted Duijvestijn (Lelystad) en Marijke van der Kraan (Doetinchem) om kennis en ervaringen uit te wisselen.

Hebben jullie nog 3 tips voor onze lezers om gezondheid en welzijn te verhogen?

Het zullen er vier worden:

Vier essenties van het leven volgens de Chinezen.   Die gebruikt Michel in zijn praktijk onder de vorm van het acronym BERG zoals het yin -yang symbool ook wel eens vergeleken wordt met een berg waarvan de zonzijde yang is en haar schaduwzijde yin:

B Bewegen

E Eten en drinken

R Rust nemen

G Gedrag | Mindset

 

 

Wil je meer weten over de Stichting of de verschillende onderdelen en projecten?  Neem dan een kijkje op www.cnys-tcm.com maar je mag ook altijd mailen naar info@cnys-tcm.com.

 

Logo CNYS

Qi (Chi) - Wat is dat?

De Chinese cultuur kent één heel uitzonderlijk begrip wat ons heel bekend in de oren klinkt maar waarvan de precieze betekenis voor velen van ons een groot vraagstuk blijft. Ik heb het hier over het begrip ‘Qi’. Vaak grijpen we terug naar de allesomvattende vertaling van ‘energie’1. Het begrip energie wordt echter vaak al even vaag ervaren als de term ‘Qi’, alleen dat het dan misschien wat vertrouwder in de oren klinkt en we er tenminste een beeld kunnen bij vormen. Het artikel richt zich er op om enkele lijnen uit te zetten waarrond de verkenning van het begrip ‘Qi’ kan worden opgezet in de hoop zo een beter en duidelijker omlijnde verklaring te kunnen geven voor een begrip dat zo belangrijk is binnen de Chinese gezondheidscultuur.

Allereerst kunnen we stellen dat de betekenis en het gebruik van het begrip qi door de geschiedenis heen verandert2. Niet alleen verandert het in de loop der tijd, het verandert ook per context waarin het wordt gebruikt.3 We zullen beginnen met de meeste ruime blik op qi. Nl. Alles is Qi.4 Niet alleen wat er is maar ook wat er kan zijn. Qi vertegenwoordigt de mogelijkheid van alle verschijningsvormen van het leven op aarde en in het menselijk lichaam. Deze qi is volgens P. Kervel5 ongedifferentieerd, van één en dezelfde kwaliteit, onzichtbaar en onmeetbaar. Het is de primaire staat van het universum6, de accumulatie van qi schept leven, de verstrooiing ervan brengt de dood.

Zoals we in de Chinese kosmologie kunnen zien treedt hierna differentiatie op.6 Uit de Dao, uit Wuji (de stilte die alle potentialiteit omvat – Qi zoals we bij E.R. de la Vallée gezien hebben) ontstaat Taiji, van yin en yang. De interrelaties van deze twee leiden tot wat we kennen als Wuxing (Metaal, Water, Hout, Vuur, Aarde) en de 10.000 dingen, maw. alles wat er is.

8“ Tao begets the One;

The One consists of Two in opposition (the Yin and Yang);

The Two begets the Three;

The Three begets all things of the world.

All things connote the Yin and Yang.

The Yin and Yang keep acting upon each other

And thus things keep changing and unifying themselves.”

Dit proces wordt weergegeven in Hoofdstuk 42 van de Dao De Jing.  De drie in dit vers wordt gezien als de weergave van de driedeling Hemel – Mens – Aarde.9  Waar Hemel de opeenhoping van Yang is, het Ultieme Yang en de aarde het Ultieme Yin.  De mens is dan wat daaruit voortkomt.  De interrelatie van yin en yang waar het gedicht over spreekt wordt uitvoerig behandelt in het boek de ‘Yijing’.10  Volgens dit boek is de realiteit zo dat alles in het universum onderhevig is aan verandering.

Die differentiatie is wat ons verhaal verder stuwt.  De differentiatie leidt in eerste instantie tot iets wat immaterieel is of iets wat materieel is.11 Een vorm van energie of materie.  Het kan subtiel zijn als lucht of het kan compact zijn als een berg.  Bij het immaterieel komen vertalingen zoals lucht, adem, damp,… aan bod.12  Deze vertalingen duiden op de nauwe relatie die qi in eerste instantie heeft met Wind.  Zoals E.R. de la Vallée13 aangeeft kom je in de vroegste klassieke Chinese teksten, orakelbeeninscripties of brons-inscripties het begrip qi niet tegen.  Wat je wel tegenkomt is het karakter voor ‘wind’.  Wat kwaliteiten bevat die je later bij het begrip qi zult terug vinden.  Ook P. Unschuld14 legt binnen de ontwikkeling van het concept qi de link met ‘wind’.  Qi werd op die manier ook gezien als een omgevingsfactor.  Net zoals wind uit vier windrichtingen komt heb je ook qi die bij deze windrichtingen hoort.

Daarnaast heb je de qi van de vier seizoenen.  Wanneer je dan verder kijkt in de ontwikkeling van qi kom je bij de associatie van qi en menselijke emoties.15  Niet alleen zijn emoties een vorm van qi, de qi van het lichaam wordt tevens beïnvloedt door de emotionele staat van een persoon.

15 Huang Di:

When one is angry, the qi rises.

When one is happy, then the qi relaxes.

When one is sad, the qi dissipates.

When in fear, the qi moves down.

Kijken we naar de meer materiële zijde van Qi dan komen we binnen het menselijk lichaam al snel terecht bij de intieme relatie tussen bloed, qi en lichaamsvloeistoffen.16  Deze is volgens C. Xinnong van primair belang bij het bepalen van een behandeling.  Ze coördineren, promoten of verhinderen elkaar in hun functionele activiteiten.  Dit wordt bevestigd door Z. Yanfu17 die erop wijst dat niet alleen in pathologie maar ook in fysiologie de relatie aanwezig is.  Het zijn basis substanties die in elkaar kunnen omgezet worden onder invloed van de transformerende activiteit van qi.  Als één van hen verandert zullen de andere twee een overeenkomstige reactie vertonen.  Bloed voedt de qi en de qi stuwt en houdt het bloed vast.18

In de voorgaande alinea’s hebben we gezien dat er een onderscheid gemaakt wordt tussen immaterieel of de meer materiële vormen van qi.  Dit is echter slechts één manier van kijken naar qi.  De andere manier is om te kijken naar qi als functie of te gaan differentiëren in functie van qi.  Kendall wijst erop dat qi als suffix toevoegen aan een begrip, dit begrip transformeert in de beschrijving van de functie van dat begrip.19  Als je zegt, lever-qi, dan bedoel je de functie van de lever volgens de Chinese geneeskunde.  Dus qi wijst ook op de functionele activiteit van de organen20. Qi kan de functie weergeven van iets maar qi zelf kan ook verschillende functies hebben.  Twee belangrijke componenten van qi zijn de voedende functie (Yingqi) en de beschermende functie (Weiqi).21 Daarnaast vind je verwarmende / stimulerende functie (allen een vorm van yangqi), transformerende of controlerende functie, enz..  Verder wordt er een onderscheid gemaakt tussen Pre-natale qi, wat je hebt meegekregen bij de geboorte of post-natale qi, dat wat je na je geboorte verzamelt zoals via voeding en ademhalen.  Vind je dat nog niet genoeg, dan kun je concepten als Yuanqi, Zongqi en Zhenqi gaan verkennen.

Zoals we gezien hebben in het bovenstaande artikel is het begrip ‘Qi’ een hele wereld op zich.  Het is de basis van ons universum.  De belangrijkste differentiatie is die in Yinqi en Yangqi.  Een onderwerp waar hele boeken over zijn geschreven.  Het kan materieel of immaterieel zijn maar het betekent ook gewoon functie dan wel dat het zelf verschillende functies is.  Toch is het één.  Een uitspraak van Michael Page geeft dit mooi weer: “Het is een geslepen diamant die als je erop schijnt vele verschillende soorten lichtstralen toont maar toch is het één en dezelfde diamant.22

TV.

1. E.R.de la Vallée 2006 p.1   2. E.R de la Vallée – Study of Qi 2006 p.7 / P. Unschuld 2003 – Huang di Nei Jing p.149   3. G. Maciocia 1989 p.36   4. E.R de la Vallée 2006 p.5 & p.35   5. P.C. Kervel 2007 p.50   6. Z. Yanfu 2000 p.102 / G. Maciocia 1989 p.36   7. J. Fowler  2005 p.79       8. G. Zhenkun 2006, Chapter 42   9. J. Fowler 2005 p.110   10 J. Fowler 2005 p.44    11.G. Maciocia 1989 p.35 / J. Fowler p.177   12.J. Fowler 2005 p.177 / N. Wiseman 2002 p.457 / P. Unschuld 2003 p.149   13. E.R. de la Vallée 2006 p.2    14. P. Unschuld 2003 p.149   15. P. Unschuld 2003 p.160   16. C. Xinnong 2010 p.57   17. Z. Yanfu  2000 p.123    18. G. Maciocia 1989 p.51   19. D.E. Kendall 2002 p. 133     20. G. Maciocia 1989 p. 38    21. D.E. Kendall 2002 p.129 / G. Maciocia 1989 p. 41&47 / PC Kervel 2007 p.242 / Z. Yanfu 2000 p. 104 / N. Wiseman 2002 p. 475 / C. Xinnong 2010 p. 54 22. J. Fowler 2005 p. 177

Bibliografie:

Cheng Xinhong, 2010.  Chinese acupuncture and Moxibustion; Foreign Languages Press Beijing China; ISBN 978-7-119-05994-5
– Donald E. Kendall, 2002.  Dao of Chinese Medicine – understanding an ancient healing art; Oxford University Press Inc. New York; ISBN 978-0-19-592104-5
– Elisabeth Rochat de la Vallée, 2006.  A study of Qi – in classical texts; Monkey Press; ISBN 978-1-872468-28-0
Giovanni Maciocia, 1989.  The Foundations of Chinese Medicine – a comprehensive text for acupuncturists and herbalists; Churchill Livingstone Inc. New York; ISBN 0-443-03980-1
– Gu Zhengkun, 2006. The Book of Tao and The; Beijing University; ISBN 978-7-5001-1200-6
Jeaneane Fowler, 2005.  An introduction to the Philosophy and Religion of Taoism – Pathways to immortality;  Sussex academic press Brighton Portland; ISBN 1-84519-086-6
– N. Wiseman & F. Ye, 2002.  A practical dictionary of Chinese Medicine.  Second Edition, Fourth Printing.  Paradigm, Brookline, MA and Taos, NM; ISBN 0-912111-54-2
–  P. Unschuld, 2003.  Huang Di nei jing su wen – Nature, knowledge, imagery in an Ancient Chinese Medical Text; University of California Press; ISBN 978-0-520-23322-5
Peter C. Kervel, 2007.  Acupunctuur in 1 dag; Lan Di Press Kockengen; ISBN 978-90-79212-01-9
– Zuo Yanfu, 2000. Basic Theory of Traditional Chinese Medicine 2003. Publishing House of Shanghai University of TCM; ISBN 7-81010-682-1

Logo CNYS

Artikel gepubliceerd door de Stichting Chinese Yang Sheng and TCM.  Wil je meer weten over de Stichting of de verschillende onderdelen en projecten?  Neem dan een kijkje op www.cnys-tcm.com maar je mag ook altijd mailen naar info@cnys-tcm.com.

dementie in corona tijd

Dementie in coronatijd - Maak van je contact op afstand een geluksmoment

Meer contact op afstand en minder bezoek. Dat is door corona de nieuwe werkelijkheid voor veel ouderen in een verpleeghuis. Het virus is nog niet lang niet weg. In veel verpleeghuizen is contact op afstand mogelijk via beeldbellen of de telefoon. Pieter van Foreest wilde graag een stap verder gaan: in juli en augustus hebben 1000 mantelzorgers een online training van Care-Riing gevolgd om nog beter om te leren gaan met hun dierbare met dementie.

Online training gemaakt door mantelzorger
In slechts twee maanden zijn 1000 mantelzorgers getraind in het voeren van een fijn gesprek. “Mantelzorgers hebben hier echt wat aan” zegt Ad Blom, Programmamanager innovatie en expertise bij Pieter van Foreest. “Dat blijkt uit de gemiddelde waardering van 8,4 en uit de individuele reacties die we krijgen”. Else Vedder, Assistent Programmacoördinator voegt hieraan toe “Wat deze eLearning anders maakt dan andere trainingen, is dat een mantelzorger deze cursus ontwikkeld heeft. Dit zie je terug in de praktijkvoorbeelden en de tips. Dat spreekt mantelzorgers aan. Het is niet alleen theorie, maar de cursus spoort ook aan om het in de praktijk te gebruiken”.

Onwetendheid bij mantelzorgers
Omgaan met dementie is complex. De beperkingen die corona oplegt aan cliënten met dementie, doet een grote aanslag op het inlevingsvermogen en de vaardigheden van mantelzorgers. Door goede training kan onwetendheid bij de mantelzorger verminderd worden. Dit zorgt voor meer rust en minder eenzaamheid en verdriet bij de cliënt, zeker in tijden van corona.

Een greep uit de reacties op de training: “Ik heb veel meer begrip gekregen voor de belevingswereld van mijn moeder en kan haar hierdoor beter benaderen.”,  “duidelijk en niet belerend”, “Dit zijn tips waar ik iets mee kan”.

Fysieke training niet mogelijk
Door corona zijn fysieke trainingen of bezoek aan Alzheimer cafés niet mogelijk, terwijl dit juist nu zo nodig is. Ad Blom: ”Wij zochten een manier om in korte tijd een groot aantal mantelzorgers te ondersteunen. Dan is een online training het meest geschikt. We hebben voor de online training van Care-Riing gekozen, die volledig is toegespitst op telefonische gespreksvaardigheden met personen met dementie (https://care-riing.com/training)”.

Geplaatst op: 24 September 2020

Steeds meer vrouwen krijgen een hartinfarct: ‘Voordat ik het wist lag ik met gillende sirenes in de ambulance’

Jonge vrouwen krijgen steeds vaker een hartinfarct weet journalist Maartje Laterveer (43) na een flinke schrik. Hoe kan dat? En waarom worden deze infarcten niet als zodanig herkend?

Een paar weken geleden lag ik naar een filmpje van mijn hart te kijken. Dat zat zo: om onnavolgbare redenen deed mijn hart al een tijdje pijn. Niet continu, en niet op de manier die je normaal in de film ziet als iemand een hartaanval krijgt. Maar toch. Na drukke dagen, en daar had ik er veel van, kwam het steeds vaker voor dat ik ineens doodmoe werd en een gevoel had alsof er een vuist om mijn hart zat die steeds steviger kneep. ’s Nachts straalde het vaak uit naar mijn linkerschouder en ik werd er soms ook misselijk bij. Ik werd er een beetje bang van, zeker omdat ik Hart voor vrouwen van cardioloog Angela Maas had gelezen en wist dat hartaanvallen zich bij vrouwen anders aandienen dan bij mannen: vaak met moeheid en misselijkheid, en een knellende pijn. Voor de zekerheid liet ik me doorverwijzen naar cardioloog Janneke Wittekoek. Zij heeft een eigen kliniek in Utrecht die speciaal is ingericht om hartklachten bij vrouwen tijdig te signaleren.

Ik had het nog nooit eerder gezien, mijn hart dat onverstoorbaar aan het pompen was, op en neer, op en neer, met een levenslust waar ik me eerlijk gezegd nooit bewust van was. Wittekoek legde uit wat ik zag: mijn linkerboezem, de rechter, mijn hartkamers, de kleppen die ervoor zorgen dat het bloed de juiste kant op wordt gepompt en de kransslagaders, de bloedvaatjes die als een vlechtwerk om je hart liggen en zorgen voor de bloedtoevoer. Ze neemt altijd ruim de tijd voor zo’n echo. Het is belangrijk, vindt ze, om te weten hoe je hart eruitziet en hoe het werkt. Mensen zouden er minimaal eens in hun leven eens goed naar moeten kijken. Vooral vrouwen. Want, zo vertelt ze, in onze hypermoderne samenleving is een type hartaanval in opmars onder relatief jonge vrouwen die nergens last van hebben en ineens pats-boem neervallen als ze op zaterdagavond met een kop thee op de bank zitten.

Cardioloog Angela Maas kwam deze trend een jaar of vier geleden op het spoor. Ze doet sindsdien onderzoek naar dit type hartinfarct, de SCAD (Spontane Coronaire Arteriële Dissectie), een scheur in de kransslagader). De SCAD is niet nieuw: al in 1931 dook hij voor het eerst op in de geneeskundeboeken. Volgens cardioloog Bert van Rossum, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Voor Cardiologie, komt dit hartinfarct relatief weinig voor. ‘Per jaar zijn er in Nederland zo’n 34 duizend hartinfarcten en daarvan is 0,1 tot 0,4 procent een SCAD, dus tussen de 34 en 136 gevallen. Viervijfde daarvan bestaat uit vrouwen.’ Maas denkt daar anders over. ‘Vroeger dachten we inderdaad dat de SCAD extreem zeldzaam was, maar inmiddels weten we dat het 30 procent van alle hartinfarcten bij vrouwen onder de 60 betreft.’ Dan heb je het over zo’n 90 gevallen per jaar. Volgens Europees onderzoek is dat vermoedelijk nog een onderschat aantal, omdat niet alle gevallen als zodanig worden herkend.

De SCAD, die bij mannen onder de 60 hoogstens 1 tot 2 procent van de hartinfarcten betreft, valt onder de zogenoemde MINOCA: typen hartinfarcten waarbij zuurstofgebrek optreedt zonder dat er sprake is van dichtgeslibde vaten, zoals normaal gesproken het geval is bij hartinfarcten. Wittekoek signaleert een duidelijke opmars van dit type hartinfarcten, waar vrouwen volgens haar een vijf keer hogere kans op hebben dan mannen. Als lid van de werkgroep Gender van de NVVC (de Nederlandse Vereniging Voor Cardiologen) schreef ze mee aan een leidraad die ervoor moet zorgen dat cardiologen dit type hartinfarcten sneller en beter herkennen. Zo’n leidraad is hard nodig, zegt ook Maas: ‘We hebben lang gedacht dat hartinfarcten allemaal hetzelfde waren: het dichtslibben van een bloedvat, een plotse afsluiting door een stolsel. Dat is het type dat we grotendeels zien bij mannen. Maar onze samenleving is anders dan veertig jaar geleden en dat drukt zijn stempel op het soort hartinfarcten dat we krijgen.’

©Anna Kiosse

Hartklachten bij vrouwen beginnen vaak met een grillig patroon van pijn tussen de schouderbladen, een gevoel alsof de beha te strak zit. Deze klachten lijken niet op de klassieke pijn, die wordt omschreven alsof er een olifant op de borst zit en uitstraalt naar de kaak. Het gevolg is dat artsen de klachten bij vrouwen niet altijd herkennen als mogelijke hartproblemen, en dat ze hen soms naar huis sturen met de boodschap dat het wel tussen de oren zal zitten.

Vaak is er volgens Maas ook geen duidelijk aanwijsbare oorzaak voor het hartinfarct onder relatief jonge vrouwen. ‘Uit onderzoek van de universiteit van Harvard onder een grote groep SCAD-patiënten blijkt dat die relatief hoogopgeleid zijn en weinig traditionele risicofactoren hebben, zoals een hoog cholesterol of diabetes. Een derde heeft last van een hoge bloeddruk en ruim een derde heeft een bepaalde bindweefselaandoening. Maar bij de grootste groep is er geen aanwijsbare onderliggende oorzaak. Het zijn vrouwen die bijna allemaal gezond leven en weinig overgewicht hebben.’

Caroline Verhage is zo’n vrouw. Ze kreeg drie jaar geleden een SCAD. ‘Ik stond in de sportschool, ik voelde me niet lekker en mijn trainer zei: volgens mij heb je het aan je hart. We hebben er met z’n allen nog hard om gelachen, maar zij zei: ik laat je niet gaan totdat je naar het ziekenhuis gaat. Even later zat ik met mijn sportvriendinnen in de wachtkamer van de huisartsenpost en voordat ik het wist lag ik met gillende sirenes in de ambulance, want ik bleek een hartinfarct te hebben.’ Een oorzaak werd nooit gevonden.

Volgens Maas is de belangrijkste oorzaak bij deze groep vrouwen mentaal: ze maken zich te druk en neigen naar perfectionisme. Samen met de afdeling psychologie van de Universiteit Tilburg heeft ze onderzoek gedaan onder 180 vrouwelijke SCAD-patiënten en daaruit kwam naar voren dat hun stressniveau vrij hoog was. ‘Zeker meer dan de helft heeft voorafgaand aan het infarct een jaar of twee op de tenen gelopen. De onderzoekers van Harvard vonden ook een link met een trauma. Ongeveer 48 procent van de vrouwen had een posttraumatische stressstoornis als gevolg van een overlijden van een dierbare, een echtscheiding of ontslag.’ Verhage had geen trauma, maar wel stress. ‘Ik had een drukke baan bij Monsterboard. En ik was al een tijd erg vermoeid.’

De herkenning is frappant. Ik vind het een moeilijk te verteren gedachte dat stress mijn lichaam kapot kan maken, maar ik moet erkennen dat mijn laatste jaren behoorlijk stressvol zijn geweest. Ik ben gescheiden en heb me sindsdien over de kop gewerkt om het hoofd boven water te houden als alleenstaande moeder. Daarbovenop komen een aantal nare ervaringen uit mijn verleden waar ik nooit afdoende mee heb afgerekend.

Ook Debbie Nuytemans (49) kan daarover meepraten. Zij kreeg drie jaar geleden op haar 46ste een SCAD, uit het niets, terwijl ze op haar werk in het AMC was, waar ze op de afdeling neonatologie werkt als research-coördinator. ‘Ik moest tijdens een presentatie een film starten en dat lukte niet. Ik moest iemand zoeken, trap op, trap af. Uiteindelijk was het gelukt, ik had mijn praatje gehouden en ging zitten – en toen voelde ik me ineens niet lekker. Het was net alsof ik een hap had genomen die bleef hangen. Slikken, slikken, ik kreeg het niet weg. Blijkbaar trok ik ook wit weg, ik begon te zweten, kreeg een natte bovenlip, voelde me misselijk en ik zei tegen mijn collega’s: volgens mij is het mijn hart. Dat wisten ze wel zeker, en binnen tien minuten zat ik aan de hartbewaking met allerlei stickers en plakkers.’

Achteraf ziet ze de waarschuwingssignalen die ze heeft genegeerd. ‘Ik was al maanden heel moe, en kribbig. Ik heb een heel druk leven. Ik heb een superdrukke baan. Ik heb twee kinderen die een beetje uit de pas lopen, een heeft autisme met ADHD en een senso-motorische integratiestoornis, wat betekent dat bij ons thuis een militaristisch regime heerst.’ En ook haar leven kent traumatische gebeurtenissen. ‘Ik heb bij het uitdelen van pech best vaak vooraan gestaan. Ik heb veel miskramen gehad, en een vroeggeboorte waarbij mijn zoon is overleden.’ Natuurlijk, ze doet aan yoga, en fietst elke dag een kilometer of twintig naar haar werk, wat ze heerlijk vindt. Ze doet alles om te ontspannen, maar vindt dat net zo moeilijk als ik. ‘Als iemand de knop heeft gevonden die je om kunt zetten, dan wil ik graag weten waar die zit. Ik ben heel erg betrokken bij mijn werk en kan mezelf thuis moeilijk uitzetten. Ik voel me namelijk ook nog overal verantwoordelijk voor.’

Dat laatste is volgens Maas de reden waarom de SCAD vooral vrouwen treft: ‘Vrouwen reageren anders op stress dan mannen. Mannen kunnen stress parkeren, vrouwen tobben voort.’ En ze zijn perfectionistischer. ‘Stress kan je natuurlijk overkomen, maar er is ook een vorm van stress die we onszelf aandoen door alles goed te willen doen. Dat is me erg opgevallen bij SCAD-patiënten. Sommigen rusten niet voordat alle kopjes in de kast met de oortjes dezelfde kant op staan. En dan is de kast dicht, hè.’

Ook dit is akelig herkenbaar. Ik kan niet wakker liggen van kopjes, maar op andere gebieden heb ik zeker een onbedwingbare drang naar perfectie. Hoe druk ik het ook heb, ik maak bijvoorbeeld altijd tijd vrij om keihard te sporten, ook al moet ik me daarvoor in allerlei bochten wringen. Niet om in conditie te blijven, maar om in vorm te blijven – of liever, het moet altijd mooier en strakker. En mijn huis moet eruitzien als een plaatje uit een woonblad, ik moet een bloeiend sociaal leven, ook al ben ik eigenlijk liever alleen, ik moet de perfecte stoofschotel maken en bovenal moet ik de perfecte moeder zijn en sta ik daarin continu 1-0 achter vanwege die stomme scheiding. En natuurlijk rust ik niet voordat mijn werk af is en bovengemiddeld goed. Nu ik erover nadenk, het is nooit goed genoeg eigenlijk.

Maar is dat typisch vrouwelijk? Er is een groeiend aantal psychologische onderzoeken waaruit blijkt dat vrouwen en mannen anders met stress omgaan. Uit een onderzoek van de universiteit van Cambridge uit 2016 blijkt dat vrouwen bijna tweemaal meer kans hebben om te lijden onder ernstige stress en angststoornissen. De American Psychological Association bevestigt deze stress-gap: volgens een jarenlange studie rapporteren vrouwen significant vaker dat ze last hebben van emotionele en/of fysieke stress-symptomen. Over perfectionisme is de wetenschap minder eenduidig. In 2016 verscheen de publicatie van een grootscheeps Brits-Canadees onderzoek waaruit blijkt dat perfectionisme weliswaar enorm is toegenomen in onze maatschappij, maar dat er geen verschil is tussen de mate waarin vrouwen en mannen er last van hebben. Wel opperen de onderzoekers dat er onderzoek moet worden gedaan naar de motieven achter perfectionisme, omdat het bij mannen mogelijk voortkomt uit een drang om te presteren, terwijl vrouwen eerder willen pleasen.

Uit weer ander onderzoek, schreef The New York Times in 2018, blijkt dat vrouwen andersoortige stress ervaren. Niet alleen omdat ze meer ballen in de lucht moeten houden (volgens de Verenigde Naties stoppen vrouwen wereldwijd gemiddeld drie keer zoveel meer tijd in huishoudelijk werk dan mannen) maar ook omdat ze vaker het gevoel hebben dat ze zich anders moeten voordoen dan ze werkelijk zijn. Niet boos bijvoorbeeld, ook al zijn ze het wel; wel empathisch, ook al zijn ze het even niet. Dat zal alles te maken hebben met het pleasegedrag waar ook het Brits-Canadese onderzoek naar verwijst, al kun je hier natuurlijk tegenover stellen dat mannen zich ook anders moeten voordoen. Niet gevoelig, al zijn ze het misschien wel; wel ambitieus, al zijn ze het misschien niet.

©Anna Kiosse

Dat de SCAD vaker voorkomt bij vrouwen schrijft Van Rossum vooral toe aan hormonen. ‘In de helft van de gevallen kennen we de oorzaak niet. De andere helft wordt voornamelijk veroorzaakt door hormonale invloeden rondom de bevalling, die de vaatwanden verzwakken. Dat verklaart waarom SCADS meer voorkomen bij vrouwen dan bij mannen.’ Maar volgens Maas vormen hormonen niet de belangrijkste verklaring. Met een groep buitenlandse cardiologen uit onder meer Italië, Frankrijk, Spanje, Engeland en Denemarken is ze een Europese studiegroep begonnen die onderzoek doet naar oorzaken, preventie en revalidatie. Daaruit blijkt nu al dat hormonen alleen de SCAD niet kunnen verklaren. ‘Er is nog altijd een grote groep zonder duidelijke oorzaak en daarbij speelt stress zeker een belangrijke rol. Het is gewoon niet waar dat de SCAD vooral met hormonen te maken heeft. Bert van Rossum weet er duidelijk niets van als hij dat zegt. Als je mij vier jaar geleden had gebeld, had ik dat waarschijnlijk ook gezegd. Maar als je je erin gaat verdiepen, dan leer je wat.’

Als het aan haar ligt, verdiepen meer cardiologen zich in SCADS. Want niet alleen herkennen ze die vaak niet tijdig, ze ontberen ook nog de kennis om patiënten te begeleiden als het kwaad eenmaal is geschied. Zo kan het gebeuren dat vrouwen vaak binnen een jaar na een hartaanval alsnog overlijden, terwijl dit met de juiste behandeling voorkomen had kunnen worden.

Nuytemans had wat dat betreft geluk, of liever: ze dwong het af. ‘Een tijdje na mijn SCAD moest ik op controle. Mijn eigen cardioloog was er niet, ik kreeg een vervanger. Ik blijf die klachten houden, zei ik, ik blijf het gevoel houden dat mijn beha te strak zit. Maar hij zei: ‘We hebben alles nagekeken, het kan echt niet je hart zijn.’ Oftewel: het zit tussen je oren. Daar was ik zo van ontdaan. Ik belde mijn eigen cardioloog en zei: ‘Er is iets, ik weet het zeker.’ Toen zei hij: ‘Ik geloof je, en ik denk dat wij gewoon niet genoeg kennis hebben. Je moet naar Janneke of Angela.’ Nu ben ik in goede handen bij Janneke Wittekoek. Maar ben je als vrouw niet zo mondig, dan zeg je ‘Oké’ en ga je naar huis. En dan krijg je op een dag een hartaanval.’

Om dit te voorkomen heeft Verhage vrouwenhart.nl opgericht, een website met informatie over vrouwenhartaandoeningen en ervaringsverhalen. Het is de website die ze zelf miste toen ze na haar infarct naar huis werd gestuurd met dezelfde bak medicijnen als een man van 85 bij wie de vaten dichtzitten, en vol vragen. Wat had ze precies gehad? Zou het nog eens kunnen gebeuren? Ze zocht op internet, maar daar vond ze weinig soelaas. Na wat surfen kwam ze Maas op het spoor, die haar doorstuurde naar Harriette Verweij, nog zo’n pionier in de vrouwencardiologie. ‘Toen bleek ik behoorlijke hartschade te hebben opgelopen. Ik had zo’n scheur dat mijn hart was beschadigd en een stuk van mijn linkerhartkamer moest worden weggehaald. Nu kan ik niet meer werken en als ik een blokje omloop sta ik al te hijgen. Mijn leven is drastisch veranderd. Als ik eerder de diagnose had gekregen, was het zover niet gekomen.’

Cécile Colleye-de Wissel (53), die ook meewerkt aan vrouwenhart.nl, werd tien jaar geleden getroffen door een SCAD. ‘Ook heel plotseling: ik had met mijn man en twee kinderen een onbezorgde dag gehad in een pretpark, en diezelfde avond kwam er een eind aan mijn gezonde lichaam zoals ik dat kende.’ In het ziekenhuis werd haar infarct wel herkend, maar de cardioloog reageerde als bij een traditionele hartaanval. ‘Ik kreeg bloeddrukverlagers, cholesterolverlagers, de hele rataplan. Dat is standaardbeleid, maar die medicatie heeft mijn herstel vertraagd.’

De behandeling na een SCAD is ingewikkeld. Het klassieke dotteren (waarbij een katheter in de kransslagader wordt gebracht om een vernauwing op te lossen) is in dit geval ongewenst, omdat de vaatwand verzwakt is en er zo nieuwe scheurtjes kunnen ontstaan. Hetzelfde geldt voor een bypassoperatie. De vaatwand geneest meestal spontaan binnen zes tot acht weken, maar de kans bestaat dat het daarna weer gebeurt. De juiste behandeling zou bestaan uit medicijnen zoals cholesterolverlagers, bloedverdunners en bètablokkers. Maar dat vergt wel maatwerk en kennis over de specifieke werkingen van het vrouwenlichaam. ‘Vrouwen hebben meer bijwerkingen van dit soort medicatie. Artsen zouden creatiever moeten zijn en meer tijd moeten uittrekken om de best passende medicatie te vinden. Cholesterolverlagers bijvoorbeeld kunnen vaak ook weggelaten worden.’ Wittekoek, volgens Nuytemans een ‘kei in het koken met medicijnen, snufje erbij, snufje eraf, tot ik bijna geen klachten meer heb’, stelt dat vrouwen wel 60 procent meer bijwerkingen ervaren dan mannen en ze kunnen vaak toe met veel lagere doseringen. Die doseringen liggen niet bij de apotheek, omdat die werkt met bulkinkopen die zijn gebaseerd op studies met grote groepen mannen. Wittekoek vecht daarom wat af met apotheken en huisartsen, met resultaat: er komt langzaamaan steeds meer oog voor het verschil tussen mannen en vrouwen, ook wat herstel betreft.

Voor Colleye-de Wissel komt de verbetering te laat. Ook haar hart heeft dermate schade opgelopen dat ze haar baan als sterilisatiemedewerker in het UMC Utrecht moest opgeven. ‘Dat is gelukkig goed gekomen, want ik kon secretaresse worden op mijn afdeling. Ik heb me omgeschoold en uiteindelijk is dat nog veel leuker werk ook.’

Eind goed, al goed, Maas ziet het bij meer vrouwen. ‘Sommigen zeggen: ik heb hier echt van geleerd en ik heb een aantal dingen veranderd. Het kan ook positief uitpakken. Het zijn intelligente vrouwen, ze begrijpen dat ze misschien iets moeten doen aan hun leefpatroon. Je hoeft deze vrouwen niets te vertellen over gezond leven, want dat deden ze al. Een beetje te waarschijnlijk.’ Ze hebben volgens haar vaak meer baat bij een wat relaxtere levenshouding.

Het zijn woorden die ik in mijn oren knoop. Ik blijk kerngezond – Wittekoek vond althans geen spoor van een infarct – en ook mijn vaten zijn schoon als van een twintiger. Maar dat zegt niet alles, weet ik nu. Als ik de stress niet zelf omlaag weet te brengen en die vuist om mijn hart blijft terugkomen, zei ze, dan moet ik terug. Ik had nooit eerder zo’n goede reden om met een dekentje op de bank te kruipen.

Volkskrant – Maartje Laterveer 28 augustus 2020, 13:00

(Vrouwen)hart van Eddo Hartmann. ©Anna Kiosse

Yin yang

Yin Yang Theorie

De yin yang theorie is een basisgegeven, niet alleen voor het begrijpen van de Chinese geneeskunde maar binnen de gehele cultuur.  Je kunt het idee van yin yang overal op toepassen.  Hoewel het basisidee voor velen onder ons een simpel gegeven lijkt is het uiteindelijk een complexe manier van kijken naar het menselijk bestaan in een dynamische wereld.  Het is een manier om de wereld om ons heen te begrijpen.  Een wereld die ontstaat door de relaties tussen tegengestelden.

De theorie is in eerste instantie een manier van categorisatie.  Het is een verzameling van associaties en categorisaties.  We zien wel vaker lijstjes opduiken met yin en yang elementen maar omdat het principe toegepast kan worden op alle elementen in dit universum zou het onbegonnen werk zijn om een volledige indeling te geven.  De lijst zou immers eindeloos zijn. We dienen echter steeds een nuance aan te brengen en dat is die van relativiteit.  Elke indeling is relatief.  Daarom zou het op zich ook verkeerd zijn om te zeggen iets is absoluut Yin of Yang.  Elk object van categorisatie staat in relatie tot datgene waarmee het vergeleken wordt.  In dit geval dus zijn tegengestelde.  Alles is relatief en we kunnen enkel de dingen kennen in relatie tot iets anders.  Yin en yang zijn uitersten van een zelfde continuüm.  Daarnaast heeft elk object de potentie om zijn tegengestelde te worden.

De yin yang theorie is een filosofische school van denken, een vorm van naturalisme waarbij de Natuur op een positieve manier benaderd wordt.  Het is een inclusieve manier van kijken waardoor men zich niet richt op het controleren of onderwerpen van de Natuur maar op het handelen in harmonie met zijn inherente wetten.  Het complementariteitsprincipe zorgt voor een alternerende en pulserende interactie tussen de twee principes waarbij iets nooit perfect yin of perfect yang is.  Er is steeds een vorm van dominantie van het één over de ander.  Omdat yin en yang beiden dezelfde oorsprong hebben zijn ze gelijkwaardig aan elkaar en kan er dus geen sprake zijn van het één is beter dan het andere.

Je kunt de concepten niet zien als puur logische entiteiten noch als simpele kosmologische principes.  Het is niet alleen een manier van categoriseren maar ook een manier van kwalificeren.  Dat betekent dat er een mate van gradering mogelijk is.  Het is geen statisch gegeven maar een dynamisch proces.  Het is zelden een statische 50-50 relatie, dit is enkel een momentopname waar het proces doorheen gaat.  Dit dynamische proces is de kern van de hele zaak en vind je terug in het boek der veranderingen – de Yijing.  In dat opzicht kun je stellen dat kennis van de Yijing en daarmee van de omzetting en het dynamische spel tussen yin en yang – de basis vormt van de Chinese geneeskunde.

Differentiatie kan gezien worden in het licht van kwalitatieve en kwantitatieve overlapping.  Kwalitatief betekent dat bij de indeling van yang en yin, yang verder kan onderverdeeld worden in yang en yin, daarbij weer verder in yang en yin, enz… Datzelfde geldt overigens ook voor yin. Een voorbeeld hiervan is dat het bovenlichaam yang is en het onderlichaam yin.  Binnen dit bovenlichaam (yang) is de voorkant yang en de achterkant yin.  Is de rechterarm yang en de linkerarm yin.  Is de binnenkant van de arm yin en de buitenkant yang. Kwantitatief gaat dan weer meer over de mate van yin en yang gezien vanuit de cyclische fasen.  Zo heeft 1u ochtend minder yang dan 4u in de ochtend en weer minder yang dan 11u in de ochtend.  De overgang van de ene polariteit naar de andere verloopt gradueel en in een onafgebroken proces.

In eerste instantie werd dit een viervoudige categorisatie van yang in yin, yin in yin, yin in yang en yang in yang.  Ook wel genoemd als jong yin, vol yin, jong yang en vol yang.  Yin en yang kunnen dus verbindingen aangaan met elkaar.  Iets kan zowel yin als yang zijn.  Hoe yin en yang verder differentiëren vind je terug in het schema van Wuji – Taiji – YinYang – Wuxing – 10.000 dingen.  Na de 4 vormen van paarvorming van yin en yang krijg je de trigrammen.  Gecombineerd vormen deze trigrammen de hexagrammen en daarvan zijn er 64 combinaties.  Deze hexagrammen, dat is wat de Yijing is.  Je kunt stellen dat de Yijing een taal is die is opgebouwd uit combinaties van yin en yang.

Als één ding duidelijk mag zijn is dat yin en yang geen vaste gegevens zijn maar dat zij in een continue spel van verandering verkeren.  Het is geen statisch concept.  Het Taiji symbool staat niet stil maar is in continue beweging.  Gelijkaardig aan het Hellenistisch concept van ‘panta rhei’ waarbij alles stroomt.  Er is een permanente beweging, alles is in een staat van verandering.  De enige constante in het universum is dat alles verandert.  Deze dynamiek, die manier van verandering, dat is wat je wil leren begrijpen.

Uiteraard zijn er ook processen die complexer zijn dan met een viervoudige indeling zijn te omschrijven.  Vandaar dat er is doorontwikkeld naar trigrammen en hexagrammen.  Waarbij de 64 hexagrammen de ultieme differentiatie zijn en daarmee alles in onze wereld kan omschreven worden.  Omdat alles in het universum omschreven kan worden in termen van deze hexagrammen kun je stellen dat alles gebaseerd is op yin en yang.  Yin en yang zijn daarbij fasen in een cyclische beweging waarbij de één continue in de ander wordt omgezet.  Het is een transformatieproces.  De relatie tussen deze twee is wat je terugvind in het Taiji symbool en symboliseert wat men noemt de ‘onderlinge afhankelijkheid’ van yin en yang.  Het Taiji symboliseert perfectie en beide paren omsluitend bezit het alle mogelijkheden van de kosmos terwijl het tegelijk hun inter-relationele aard benadrukt.

De Chinese geneeskunde gaat ervan uit dat het menselijk lichaam is ontstaan door het mengen van yin en yang.  De Huang Di Nei Jing zegt: twee soorten qi trekken elkaar aan om te vermengen en zo een fysische entiteit te vormen.  Die yin yang verhoudingen vinden we terug in de categorisatie van alle fenomenen en dus ook van de aspecten van het lichaam.  Naast de regionen van het lichaam (zie bovenstaand voorbeeld van voor en achterkant / boven en onderkant) heb je classificatie van de interne organen: de volle organen zijn yin (lever, hart, nieren, milt, longen) en de holle organen zijn yang (dikke en dunne darm, galblaas, maag, blaas).  Dit is wat men kent als de ZhangFu.  Het op deze manier in kaart brengen van het lichaam stelde een arts in staat om de natuur van een ziekte te categoriseren als zijnde actief in een yin of yang regio.  Iets wat zijn manier van behandelen mee zou bepalen.

Dit wat betreft de eenvoudige tweedeling in tegengestelden.  Een voorbeeld van een meer complexe differentiatie is de indeling van de 12 kanalen van het lichaam waarbij 2×3 kanalen yin zijn en 2×3 kanalen yang zijn.  Dit is wat men noemt de zes divisies.  Een ander mooi voorbeeld van hoe de principes van yin yang worden ingezet in de geneeskunde is de basis diagnostische methode van de Ba Gang ofwel 8 principes.  Hierbij wordt een onderscheid gemaakt in de volgende thema’s: Is het yin of yang – is het extern of intern – warm of koud – vol of leeg.

Het principe wordt binnen de Chinese geneeskunde op verschillende manieren toegepast.  Het biedt ruimte aan het indelen van de histologische structuren van het menselijk lichaam.  Het geeft de relatie weer tussen structuren en hun functies.  Het categoriseert de pathogenese waarbij we een onderverdeling hebben in exces yin of yang en deficiëntie van yin of yang.  Het geeft ons niet alleen een handvat bij de diagnose en syndroom differentiatie maar het is tevens onze gids bij de keuze van behandeling.

Bibliografie:

– Donald E. Kendall, 2002.  Dao of Chinese Medicine – understanding an ancient healing art; Oxford University Press Inc. New York; ISBN 978-0-19-592104-5
Giovanni Maciocia, 1989.  The Foundations of Chinese Medicine – a comprehensive text for acupuncturists and herbalists; Churchill Livingstone Inc. New York; ISBN 0-443-03980-1
– Huang Jianping, 1995. Methodology of TCM; New World Press, Beijing China; ISBN 7-80005-266-4
Jeaneane Fowler, 2005.  An introduction to the Philosophy and Religion of Taoism – Pathways to immortality;  Sussex academic press Brighton Portland; ISBN 1-84519-086-6
Porkert M. 1978. The theoretical Foundations of Chinese Medicine – Systems of correspondence.  MIT Press; ISBN 0-262-16058
–  P. Unschuld, 2003.  Huang Di nei jing su wen – Nature, knowledge, imagery in an Ancient Chinese Medical Text; University of California Press; ISBN 978-0-520-23322-5
– R. Goris 2006. De Yijing van Koning Wen; Altamira Becht, Haarlem; ISBN 9069636565 / NUR722
– Zuo Yanfu, 2000. Basic Theory of Traditional Chinese Medicine 2003. Publishing House of Shanghai University of TCM; ISBN 7-81010-682-1

Logo CNYS

Artikel gepubliceerd door de Stichting Chinese Yang Sheng and TCM.  Wil je meer weten over de Stichting of de verschillende onderdelen en projecten?  Neem dan een kijkje op www.cnys-tcm.com maar je mag ook altijd mailen naar info@cnys-tcm.com.

HongTongWu

Tea's Delight

Dit mag niet het nieuwe normaal!

Dit mág niet het nieuwe normaal zijn!

Cees had in eerste instantie begrip voor de bezoekersstop waardoor hij niet naar zijn vrouw Mas kon, die Lewy Body Dementie heeft.

Totdat Mas buikklachten kreeg. “Dit heeft ze eerder gehad en dan sprong ik met mijn dochter bij om te helpen met eten en drinken. Ik weet: de verzorgenden doen hun best, maar bij Mas heb je daar echt geduld bij nodig. En misschien was het wel heimwee.

Mijn verzoek om naar haar toe te mogen, werd afgewezen. Dat mag alleen in de terminale fase, werd gezegd. Moesten we daar dan op wachten?? Ook na de versoepeling mocht ik maar één keer per week 45 minuten langs, en haar niet zelf drinken geven.”

In 10 dagen was Mas 6 kilo afgevallen. Ze was uitgedroogd. Pas sinds dit weekend mag Cees onder voorwaarden bij haar. “Heel de dag was ik bezig om toch wat vocht binnen te krijgen. Het is oppassen met verslikken. Hadden ze me maar eerder binnen gelaten, maar het mocht niet van RIVM.”

Inmiddels ligt Mas in de palliatieve fase…

Het hartverscheurende verhaal van Cees en Mas staat niet op zich. Daarom pleiten wij al sinds het begin van de coronacrisis voor meer maatwerk in verpleeghuizen. Voor Mas, een oud-verpleegkundige, is het nu waarschijnlijk te laat.

Bron: Alzheimer Nederland – 5  Juni 2020.

Qigong en kankerbestrijding

Qigong in de strijd tegen kanker.  Een opmerkelijk verhaal van een gepassioneerde Nell van Hartevelt.  Vanuit de Stichting Guo Lin Qigong Nederland zette zij de opleidingen in deze unieke bewegingsleer op.  Naast de eigen lessen qigong en taiji heeft ze samen met haar dochter Anke de opleiding Kinder Taiji Docent opgezet.  Chang Qing Shui is dan weer een 2 daagse basis cursus Aqua Taiji.  Met andere woorden – meer dan de moeite waard om eens een kijkje te nemen.  Veel leesplezier. [interview uit CNYS magazine nr. 7 – 2e Kw 2018]

INTERVIEW Nell van Hartevelt

Mijn naam is Nell van Hartevelt.  Ik ben zelf begonnen met Taiji les in 1989 bij een leraar in Middelburg.  Ik was toen docent dansexpressie op basisscholen en was dus veel met beweging bezig.  In 1999 ben ik de BOCAM opleiding gaan doen en in 2004 ging ik voor het eerst naar China.  Toen ik in 2006 terug ging ben ik in aanraking gekomen met Guo Lin Qigong.  Sinds die tijd geef ik fulltime les.Nell van Hartevelt

Wat voor lessen geeft u?

Ik geef les op 12 verschillende locaties.  Sommige lessen zijn via Stichting Welzijn van de gemeente.  Lessen zoals valpreventie zijn erg populair om aan ouderen gegeven te worden en de basis van dergelijke lessen ligt veelal in de Taiji dus zo kwam de gemeente er bij om dan maar meteen over te schakelen op Taiji zelf.  Daarnaast geef ik les in samenwerking met een sporschool, daarvan is een les Aqua Taiji.  Verder heb ik ook egien groepen, Taiji en Qigong op verschillende niveaus.  Ook geef ik regelmatig lessen en lezingen bij bedrijven of instellingen. 

Naast het lesgeven bent u ook betrokken bij de Stichting Guo Lin Qigong, kunt u daar wat meer over vertellen?

Guo lin Qigong is een vorm die in eerste instantie was opgezet gericht op kanker patiënten.  Dat komt omdat mevr. Guo Lin zelf ziek was.  Later bleek het ook goed te zijn voor andere chronische klachten zoals hoge en lage bloeddruk, reuma of MS.  De Qigong bestaat hoofdzakelijk uit verschillende loopjes maar je hebt ook zittende of liggende varianten waardoor het ook voor mensen met ernstige bewegingsbeperking goed kan worden ingezet.

Wat is nu zo specifiek aan deze vorm van Qigong?

Dat is met name de ademhaling, de Xi xi hu ademhaling waarbij je 2x inademt na elkaar alsof je aan een bloem ruikt.  Daardoor haal je meer zuurstof binnen.  Zuurstoftherapie is iets wat wel vaker wordt gebruikt bij kankerpatiënten.  Doordat het bloed zuurstofrijker is worden de foutieve cellen efficiënter aangevallen.  Zelf vind ik het erg belangrijk dat mensen het gevoel hebben dat ze echt zelf kunnen bijdragen aan hun genezing in plaats dat ze puur overgeleverd zijn aan de artsen en de chemo.  Dat geeft een enorm gevoel van empowerment.

In welk format vinden die lessen plaats?

Dat kan heel verschillend zijn.  We hebben groepslessen en wandelgroepen, maar ook privé sessies.  Ik merk wel dat er steeds meer doorgestuurd wordt vanuit artsen en psychotherapeuten hier in de regio.  Die beginnen het ook te kennen.  Ze merken dan nl. verbetering op bij hun patiënten en wanneer zij vragen naar de oorsprong hiervan dan vertellen de mensen over wat ze hier doen.  Het enige wat wij kunnen doen is ervoor zorgen dat de mensen zich beter en sterker voelen, waardoor ze ook de reguliere behandeling beter aankunnen.  Dan ontstaat er van nature een samenwerking tussen Oost en West.

GuoLinQigong

Zijn er meerdere mensen in Nederland die deze vorm van Qigong onderwijzen?

Er zijn inderdaad meerdere lesgevers in Nederland.  Eerst hebben we een Stichting opgezet om de Guo Lin Qigong te promoten en dan zijn we via die Stichting een opleiding gaan opzetten.  De volgende opleidng gaat alweer in augustus 2018 van start.  Deze opleidingen zijn geaccrediteerd door Zhong.  Dat is voor ons heel erg belangrijk, zo hebben mensen toch meer vertrouwen.

Wat houdt die opleiding in?

De opleiding duurde vooreerst steeds 14 maanden.  Ditmaal nemen we echter een iets andere aanpak en hebben we het teruggebracht naar 10 maanden.  We gaan van start met een volle lesweek van 30 lesuren.  De gehele opleiding is 84 docent contact uren en gemiddeld 4 uur zelfstudie per week gedurende een jaar.  We beginnen dus intensief waarna we gemiddeld elke maand een lesdag houden, in totaal 9 stuks, van 6 uur.  De opleiding kost 1500 euro.  In Juni is er dan een examendag.  Het is best een intensieve tijd want het betreft een hele hoop lesstof en die moet toch goed geoefend worden wil je het onder de knie krijgen.

Je vermeldde al dat de ademhaling een belangrijk punt is, wat kan ik nog meer verwachten aan lesstof?

Guo Lin Qigong bestaat vnl. uit verschillende soorten loopjes, hoewel er dus ook zittende of zelfs liggende varianten bestaan.  Op dit moment zijn er 9 loopjes die men moet leren.  Daar moet je al een goed onderscheid gaan maken want de ene zijn ‘xie fa’ of ‘bu fa’.  Dat betekent dat ze ofwel opvullen ofwel afvoeren.  Daarnaast heb je ‘San Kai He’ oefeningen, het driemaal openen van het dantien en de afsluitende oefeningen.  Een wandelsessie duurt een uur, de wandeloefeningen waarbij ook rotaties voorkomen, worden verder gecombineerd met ademhaling en het maken van geluiden.   Het hele systeem volgt de Chinese gezondheidsleer met meridianen, vijf elementen, voeding, enz…

Je geeft aan dat er onderscheid gemaakt wordt tussen soorten loopjes, hoe speelt dat een rol in je les?

Het kiezen van het geschikte loopje is een cruciaal aspect van je lesgeven.  Er zit nl. heel veel achter.  Iemand met een duidelijk excess moet je geen aanvullende oefeningen laten doen want dan wordt zijn conditie nog erger, dan kies je voor de afvoerende methodes.  Daarom nemen we ook alleen mensen aan die een bepaalde basiskennis hebben en het liefst ook al enkele jaren ervaring met Chinese bewegingsleer.  In eerste instantie moet er interesse zijn in het therapeutische proces.  De Qigong is tenslotte ontworpen voor kankerpatiënten en helpt daarbij ook bij andere chronische aandoeningen.  Enig inzicht in het ziekteproces is dan ook wenselijk.   Om een vb. te geven, bij kanker ga je niet masseren op de kankerplekken terwijl je dat met andere aandoeningen net weer wel wil doen.  Interesse in het therapeutische proces is cruciaal om een goede Guo Lin Qigong docent te zijn.

Zou u het omschrijven als een medische vorm van Qigong?

Ja, het is echt een vorm van medische qigong.  Je hebt dus mensen nodig  die daar voor open staan, die bij willen blijven met allerlei medische ontwikkelingen, die therapeutische insteek is echt noodzakelijk.  Zo wordt er binnen Guo Lin Qigong voortdurend gekeken naar hoeveel tumormarkers er in het bloed aanwezig zijn.  Aan de hand daarvan worden de oefening dan weer aangepast.

Doen jullie zelf die bloedmetingen?

Nee, dat gebeurt in samenspraak met de behandelende artsen.   We vragen aan de mensen om hun waardes betreffende de tumormarkers op te vragen.  We hebben allemaal tumormarkers in ons bloed want we hebben elke dag een aantal cellen die de verkeerde kant op willen groeien, die gaan woekeren.  Wanneer je zelf-genezend vermogen sterk is dan wordt dat vanzelf opgeruimd.  Kan je lichaam dat echter niet meer dan gaat iets woekeren, dan geven die tumormarkers meestal eiwitten af waardoor men kan zien dat je één of meerdere tumoren hebt.  Vaak is het dan noodzakelijk om bepaalde oefeningen nog twee tot drie jaar verder te zetten en via de follow-up controles observeren we dan of het nog steeds de goede kant op gaat.

Hebt u zicht op de werking van dat therapeutisch proces?

Allereerst is het belangrijk dat de patiënt het vertrouwen in het eigen lichaam en het zelf-genezend vermogen versterkt.  Bij Qigong bespoedigt de deelnemer het inwendige cellulaire omzettingsproces (ionenuitwisseling, ed.)  De kankercellen kunnen er behoorlijk door gestoord worden en zelfs vernietigd.  Het geïntensiveerde Qi kan vervolgens de afbraakproducten opruimen.  Door het herstel van het afweermechanisme wordt de bedreiging van de kankercellen minder.  Immers alleen in een weerloos mechanisme kan een gezwel groter worden, zich uitbreiden en veranderen.  Het is wetenschappelijk bewezen dat door de oefeningen verhoogde elektrische potentiële energie in het lichaam wordt geproduceerd, die ook nog sneller circuleert.  Dat kan de organen tegen uitzaaiing van de kankercellen beschermen.  De Qigong beoefening helpt de ziektehaard te isoleren, in te sluiten en uit te hongeren.  Daarnaast helpt de ademhaling voor een verhoogde zuurstofopname die de pathologische ademhaling van de kankercellen verhindert.  Patiënten merken bij het beoefenen al snel dat ze weer meer eetlust krijgen, beter slapen en minder pijn hebben.  Dat versterkt dan weer het vertrouwen in de verschillende therapieën.

Stichting Guo Lin Qigong Informatie en opleidingen

Kunt u tot slot nog 3 tips geven aan onze lezers om het welzijn en de gezondheid te verhogen?

  1. Eerlijk leren kijken naar je lichaam en geest.
  2. Je eigen verantwoordelijkheid nemen om de nodige veranderingen te maken.
  3. SAMENwerken aan gezondheid.

 

Logo CNYS

Wil je meer weten over de Stichting of de verschillende onderdelen en projecten?  Neem dan een kijkje op www.cnys-tcm.com maar je mag ook altijd mailen naar info@cnys-tcm.com.

Rode Kruis

WhatsApp-Hulplijn voor anderstaligen (Chinees en Kantonees) tijdens coronacrisis

De Rode Kruis Hulplijn is nu ook bereikbaar voor mensen die geen Nederlands spreken. Hebben zij een luisterend oor, advies of extra hulp nodig omdat ze in quarantaine of thuisisolatie zitten vanwege het coronavirus, dan kunnen ze terecht bij speciale WhatsApp-nummers.

Ook kunnen naasten iemand opgeven die elders in het land woont, maar bij wie ze graag willen dat het Rode Kruis een oogje in het zeil houdt of boodschappen doet.

Chinees (Mandarijn en Kantonees)

Heb je een luisterend oor, advies of hulp nodig omdat je in quarantaine of thuisisolatie zit en spreek jij, of iemand die je kent, geen Nederlands? Je kunt de Rode Kruis Hulplijn nu ook bereiken in het Chinees (Mandarijn en Kantonees) via WhatsApp. Stuur een (voice-)berichtje naar 06-48158057. Een Rode Kruis-vrijwilliger belt je terug.

Rode Kruis – Nieuws – Laatste update: 14 mei 2020

verzorging van dementen

Verpleeghuizen en corona: 'Iemand met dementie isoleren is heel moeilijk'

Verpleeghuizen moeten verregaande maatregelen nemen om verspreiding van het coronavirus te voorkomen. We spreken met een aantal zorgorganisaties over hoe ze deze maatregelen toepassen en wat er gebeurt als iemand in het verpleeghuis besmet raakt met het coronavirus.

Lees meer op nu.nl

Bestel het boek ‘De dag door met dementie’

Wij gebruiken cookies om ervoor te zorgen dat we u de beste ervaring op onze website bieden.